Perakende ve teknoloji sektörlerinin uzun yıllardır işlem sürelerini kısaltmak ve işgücü maliyetlerini düşürmek amacıyla öne çıkardığı otomatik ödeme (self-checkout) kasiyersiz kasa sistemleri, kan kaybetmeye devam ediyor. Yıllar içinde elde edilen veriler, bu teknolojinin hırsızlık riskini ve işlem hatalarını artırdığı, buna karşın beklenen zaman tasarrufunu sunamadığını gösteriyor. Yaşanan mağduriyetler ve artan maliyetler sebebiyle dev perakendeciler, bir zamanlar büyük umutlarla kurdukları bu sistemlerden kademeli olarak çekilmeye başladı.
2026 yılı Perakende Sektörünün Sesi Araştırması’na katılan 340 perakende yöneticisinin verileri, sektördeki yön değişimini net bir şekilde ortaya koyuyor. Araştırmaya göre, bu yıl otomatik ödeme sistemlerine yatırım yapmayı planlayan perakendecilerin oranı %36’da kaldı. Geçen yıla kıyasla 7 puanlık düşüş kaydeden bu teknoloji, ilgide gerileme yaşanan tek alan oldu. Perakendeciler bunun yerine elektronik etiketler, otomatik faturalandırma ve muhasebe yazılımları gibi alternatif yatırımlara yöneldi.
Sistemlerin zaman tasarrufu sağladığı yönündeki yaygın algının aksine, uzmanlar müşterilerin kasiyesiz kasada daha fazla zaman harcadığına dikkat çekiyor. Deneyimli kasiyerlere kıyasla tüketicilerin ürünleri daha yavaş taraması ve sık hata yapması, kuyrukların uzamasına yol açıyor. Yapılan araştırmalar, müşterilerin üçte ikisinden fazlasının bu kasalarda teknik sorun yaşadığını gösteriyor. Bunun yanı sıra, hem kasıtlı hem de yanlışlıkla yapılan hırsızlıklar nedeniyle mağazaların kayıp oranları ciddi şekilde yükseliyor.
Bu ve benzeri sorunlar nedeniyle perakendeciler, self-servis kasalardaki müşterileri izlemek ve onlara yardımcı olmak amacıyla hâlen personel görevlendirmek durumunda. Son yıllarda Walmart, Costco ve Kroger gibi devler, self-servis kasalardaki personel katılımını arttırdı. Öte yandan Dollar General, 2024 yılında 12.000 mağazasından self-servis kasaları tamamen kaldırdı. Aynı dönemde Target ise self-servis kasaları en fazla 10 ürünle sınırlandırdı; çünkü bu sistemler en çok az sayıda ürün satın alan müşteriler için fayda sağlamakta.
Amazon da daha önce perakende sektöründeki iş gücünü ortadan kaldırma girişiminde bulunmuş, ancak sonradan bu politikasından vazgeçmişti. Şirket, 2022 yılında kasiyersiz ve kasasız bakkal konseptini tanıtmış; ancak aradan geçen iki yılın ardından, sistemin sadece iş yükünü Hindistan’daki uzaktan çalışan kasiyerlere devrettiğini itiraf ederek bu fikirden vazgeçmişti.
